Psychologie van de koude grond, schuldvraag deel 2

Door Zwerver op maandag 13 oktober 2008 12:27 - Reacties (17)
Categorie: BIts and pieces, Views: 4.512

Ik begon mijn blog met een, opzettelijk, controversieel opgezette blog-posting over schuldvraag. Uiteraard wist ik dat ik, door Icesave als voorbeeld te gebruiken, de kans liep dat mensen niet reageerden op de crux maar op het Icesave verhaal opzich, maar dat was een keus die ik bewust genomen heb.

De reden daarvoor mag zich raden; een psychologisch testje. Het is namelijk zo dat verschillende theorieŽn precies het gene beschrijven wat er in de reacties gebeurde: niet het onderwerp is onderdeel van de discussie, maar het stukje wat mensen het meest belangrijk vinden in hun leven op dit moment.

Nu zullen degenen die gereageerd hebben vast denken dat ze wel op het onderwerp gereageerd hebben, en een deel heeft dat ook, maar laten we eerst eens vaststellen wat het onderwerp was en hoeveel erop gereageerd is.

Het onderwerp was: van wie is schuld. Als voorbeeld gebruikte ik het Icesave-debacle, een examenvoorbeeld uit mijn eigen werksituatie en het boekenplank-incident.

Als ik nu ga kijken hoeveel reacties er in gingen op het Icesave-debacle en mijn stelling daarin kom je op 6 reacties. Kijken we naar het examenvoorbeeld dan is het aantal 0, het boekenplank-incident wordt door 1 iemand aangehaald. Nu moet ik natuurlijk wel eerlijk zijn, in die 6 reacties over het Icesave-deel zitten ook wel wat reacties die nijgen naar het onderwerp, maar grotendeels is het een reactie op het gene wat de lezer op dat moment bezig houdt.

Natuurlijk heb ik door de opbouw van het stukje ook de nadruk gelegd op het Icesave-deel, dat is veel breder uitgewerkt dan de andere twee. Het doel van het stukje was echter om te kijken of de theorieŽn weerlegt konden worden als de lezer uit een bepaalde intelligentie-groep kwam. Nu weet ik niet hoe de spreiding onder de respondenten was, maar ik geloof uit een oud onderzoek van T.net te kunnen herinneren dat het lezerspubliek op de site opgebouwd is uit een groot deel hoog-geschoolden. Helaas blijken de theorieŽn niet weerlegt te worden....

Ik wil iedereen wel bedanken voor het meedoen aan mijn kleine onderzoekje en alvast mijn excuses aanbieden voor het feit dat jullie niet van te voren waren gewaarschuwd dat jullie er aan mee deden. Ik kan jullie geruststellen, ik doe het puur vanuit een stukje interesse naar de psychologie achter de mens en er wordt geen cent aan verdient!

Voor diegenen die zich heel erg in hun kruis getast voelen hierover, lees dan maar niet meer mijn blog vanaf nu, ik ga dit soort onderzoekjes namelijk vaker uitvoeren op deze manier. Het staat iedereen uiteraard vrij om te reageren ;)

Schuld, van wie is het eigenlijk?

Door Zwerver op zaterdag 11 oktober 2008 13:52 - Reacties (11)
Categorie: BIts and pieces, Views: 4.447

Zoals we allemaal wel weten draait de Nederlandse economie op dit moment langzaam aan zichzelf vast. Hieruit komen vaak discussies en reacties voort van mensen waar ťťn van de belangrijkste, op emotie gebaseerde reactie, is: angst.
Angst om het opgebouwde kwijt te raken, weer helemaal vanaf niks te moeten beginnen.

De tweede emotie die we vaak terug zien bij mensen is een verplaatst schuldgevoel. De reden voor de angst mag duidelijk zijn, maar het verplaatsen van het schuldgevoel lijkt me een uitleg waard.

Om deze emotie te verklaren zal ik een voorbeeld nemen uit de afgelopen week; het Icesave-debacle.
Voor diegenen die de afgelopen tijd onder een steen hebben geleefd: Icesave is een IJslandse spaarbank die de afgelopen week omgevallen is. Op het moment van schrijven garandeert het garantie fonds van de Nederlandse banken 100.000 euro spaargeld voor Nederlandse banken; Icesave is geen Nederlandse bank. Het gevolg? 20.800 euro moet uit IJsland gehaald worden en alles daarboven wordt aangevuld vanuit het garantiefonds.

Omdat IJsland een “iets” groter probleem heeft met zijn banken, liet de premier van dat land weten dat “Nederlanders voorlopig niet hoeven te rekenen op geld uit IJsland”. De reactie uit Nederland laat zich raden: hoge verontwaardiging en angst bij de (ex)-spaarders bij Icesave. Op dat moment begon ook de schuldvraag te spelen: wie is hier verantwoordelijk voor?

De spaarders begonnen op hoge toon te roepen dat het geld “volgens de website van Icesave gegarandeerd was” en dat ze recht hadden op het geld. Ondertussen wel even vergetend dat ze zelf misschien wel verantwoordelijk waren voor de ondergang van Icesave en, misschien wel belangrijker, dat op het moment van openen van een rekening ze misschien zelf wel wat meer onderzoek hadden mogen doen.

Laten we de schuldvraag nog iets dieper uitspitten:

Icesave is omgevallen doordat Engelse en Nederlandse spaarders de boel niet meer vertrouwden en hun spaargeld gingen weghalen. Schuldigen? De spaarders, als ze gewoon rustig waren gebleven was dit niet gebeurd.
Daarnaast, waarom gaan mensen er vanuit dat het geld op een buitenlandse spaarrekening per definitie gegarandeerd is? Ligt de schuld dan niet net zo hard bij de spaarders, die voor een luttele 1% meer rente direct en masse hun spaargeld naar Icesave hebben getransporteerd? Hadden deze spaarders niet iets verder moeten kijken dan hun neus lang is, zoals hele hordes andere spaarders blijkbaar wel gedaan hebben?

De schuld, die naar de mening van velen bij de spaarders zelf ligt, wordt verlegt naar een partij die weliswaar deel van het probleem is, maar zeker niet alleen schuldig is. Het financiele stelsel in de wereld werkt nou eenmaal op een dusdanige manier, dat zodra spaarders hun geld en masse weghalen bij een bank, elke bank omvalt.

Als ik het nu op mezelf mag betrekken dan merk ik dat ik het zelf ook regelmatig doe. In mijn werksituatie ben ik bezig met een druk project, naast mijn gewone werkzaamheden. Nu liep dat project niet goed en ik gaf alles en iedereen de schuld, behalve mezelf. Als ik nu terugkijk dan lijkt het er toch echt op dat ik minimaal voor 70% zelf schuld had aan het slecht lopen van het project.
Een ander voorbeeld, door dat drukke project leek het erop dat ik een examen niet zou gaan halen en, uiteraard, dat kwam natuurlijk door het project. Het kwam niet door mij toch? En toch lag het aan mij, als ik betere prioriteiten had gesteld dan had ik wel degelijk tijd gehad om te leren voor dat examen. Gelukkig kreeg ik dat op tijd door en heb ik het examen wel gehaald.

Ik trek het nog even verder door: ik heb al een tijd last van klachten die voortkomen uit een boekenplank die ik op mijn hoofd kreeg. Daar kan ik toch niks aan doen? De schuld ligt toch bij:
- degene die zoveel boeken op die plank heeft gezet;
- het feit dat ik aan het werk was onder die boekenplank met mijn laptop;

Nou als ik heel eerlijk ben, IK ben degene die de boekenplank daar opgehangen heb en IK koos ervoor om daar onder te gaan zitten werken. De enige die schuldig is aan mijn fysieke en mentale klachten ben ik.
Waarom stel ik dit nou zo hard? Binnen Nederland lijkt het steeds meer de tendens te worden om de schuld van bepaalde dingen bij anderen te leggen. Een paar voorbeelden:
1. Ik heb geen baan want al die allochtonen pikken onze banen in;
2. Ik heb geen huis want er moet weer zo nodig iemand met prioriteit in dat huis wonen
3. Mijn auto is opengebroken omdat mijn telefoon er nog in lag… grrrr…

Ik zal ze ťťn voor ťťn even ontkrachten:
Ad 1.
Het feit dat deze persoon geen baan heeft zal meestal meer te maken hebben met zijn eigen gebrek aan inzet, opleiding of een andere verklaarbare reden. Binnen Nederland wordt nog steeds (helaas) gediscrimineerd, en de kans dat een allochtoon boven een autochtoon wordt verkozen is zeer klein.

Ad 2.
Het klopt dat in veel steden mensen met prioriteit eerder in aanmerking komen voor een huurwoning. Dit betekend echter niet dat er voor anderen geen kans is op een woning. De schuldvraag in deze is eerder: wat heeft deze persoon niet goed uitgezocht, waardoor hij geen geschikte woning kan vinden.

Ad 3.
Dit is een controversiŽle. In principale is het zo dat iedereen met zijn vingers van andermans spullen af moet blijven, daar zal iedereen het mee eens zijn. Feit blijft wel dat we ons af moeten vragen of het realistisch is om te wijzen naar van alles en nog wat, behalve onszelf. Zijn wij het niet in beginsel die de plicht hebben om crimineel gedrag niet uit te lokken? En het in het zich laten liggen van een mobiele telefoon in een auto, lokt dat geen crimineel gedrag uit?

Nog even afsluitend dan. Ik bekijk de Nederlandse samenleving al een tijdje vanaf een wat grotere afstand dan voorheen en ik denk dat we een heel stuk zouden kunnen verbeteren als we wat meer naar onszelf keken. Waarom gaan dingen mis, wat is/was mijn rol hierin? Is het wel realistisch om andere mensen de schuld te geven van alles wat er mis is om me heen?
Ikzelf ben er in ieder geval al aan begonnen en ik moet zeggen, het bevalt perfect!